Студопедия

Главная страница Случайная страница

КАТЕГОРИИ:

АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника






Тапсырма. 1. Теңгенің басты және бірінші қызметі тақырыбына реферат жазу.




1. Теңгенің басты және бірінші қызметі тақырыбына реферат жазу.

 

Жұмыс жоспары:

1.Грамматикалық мағынаны енгізу.

2.Жаңа сөздерді меңгеру.

3.Өтілген материалды бекіту.

4.Соған байланысты тапсырма, жаттығулар орындату.

 

Грамматикалық материал:

Үстеу дегеніміз қимылдың мезгілін, мекенін, мақсатын, сынын, себебін білдіріп белгілерді күшейтіп көрсетеді.

Сұрақтары: Қашан? Қайда? Қалай? Қайтіп?

Үстеудің мағыналық түрлері:

1.Мекен үстеу – қимылдың мекенін білдіріп, қайда? деген сұраққа жауап береді. Мысалы: төмен,кейін, әрі, жоғары, алға, ілгері, бері.

 

Үстеу Сұрақтары Мысалдар
Мекен үстеулері Қайда? Қайдан? Қай жерде? Алға "вперед", артқа "назад", арттан "сзади", кейін "позади, назад", төмен "вниз", алды-артынан "спереди -сзади", ілгері "вперед-впереди", сонда "там", осында "здесь", кері "назад", әрмен "дальше", бермен "ближе", ешқайда "нигде, никуда", осында "здесь", мұнда "здесь", анда "там", жол-жөнекей "по-пути", іште "внутри", жолшыбай "по дороге", сырттан "сноружи", іштен "изнутри", әлдеқайда "откуда -то", әлдеқайда "где-то", жоғарыдан "сверху", жоғары "вверх",...

 

2.Мезгіл үстеу – қимылдың мезгілін білдіріп, қашан? деген сұраққа жауап береді. Мысалы: қысы-жазы, жуырда, енді, кешке, бұрын, күндіз.

3.Мақсат үстеу – қимылдың мақсатын білдіріп, не мақсатпен деген сұраққа жауап береді. Мысалы: әдейі, әдейілеп, қасақана.

4.Мөлшер үстеу – қимылдың және сынның түрлі дәрежесі, шамасын білдіріп, қанша? деген сұраққа жауап береді.

Мысалы: неғұрлым, әжептеуір, көптеген, осынша, бірталай.

5.Сын бейне үстеу – қимылдың алуан түрлі сыны, сапасы, жасалу тәсілін білдіріп, қалай? деген сұраққа жауап береді.



Мысалы: лезде, көзімше, шалқасынан, етпетінен.

6.Себеп үстеу – қимылдың себебін білдіріп, не себепті? деген сұраққа жауап береді. Мысалы: құр босқа, бекерге, амалсыздан, шарасыздан.

7.Күшейтпелі үстеу – қимылды, не заттың сынын күшейтеді, қандай деген сұраққа жауап береді. Мысалы: ең, мейлінше, аса, өте,тіпті, мүлдем.

2-тапсырма. Мына сөздерден үстеу жаса.

1. орыс, қазақ, өзбек, ағылшын, неміс, француз, ескі;

2. теңіз, құс, апаң, әке, біз, олар, үй, бастық, мақтаншақ, жас;

3. түн, күн, алыс, осы, жаны, қысы, арты, күз, қыс, жоғары, орта;

4. төмен, жоғары, жат, алыс, арты, күні, жылы, ат, жат;

5. қыры, жоғары, алды, арты, жаны, басы, қарсы, оң жақ, сол жақ, амалсыз.

 

3-тапсырма. Мекен үстеулерді қолдана отырып сөйлем құраңыз.

Алға, артқа, арттан, кейін, төмен, алды-артынан, ілгері, сонда, осында, кері, әрмен, бермен, ешқайда, осында, мұнда, анда, жол-жөнекей, іште, жолшыбай, сырттан, іштен, әлдеқайда, әлдеқайда, жоғарыдан, жоғары.

4-тапсырма. Мына сөйлемдерді оқып, орыс тіліне аударыңыз.

1.Айжан кейін жүрді. 2. Сен мұнда кел. 3.Кітаптар сонда жатыр. 4.Сырқа шықпа! 5.Мира артқа қарайды. 6. Ілгері жүр! 7. Сәкен алға бара жатыр. 8. Біз осындамыз. 9. Олар төмен түсті. 10. Алды-артыңа қара!



 

Сабақ 41

Грамматикалық тақырыбы:Мезгіл үстеу

Лексика: «Менің күн тәртібім» (монолог)

Мақсаты: Оқуға, жазуға, ауыз екі сөйлеуге қалыптастыру. Лексикалық минимум мен грамматикалық тақырыпты меңгеру.

Жұмыс жоспары:

1.Грамматикалық мағынаны енгізу.

2.Жаңа сөздерді меңгеру.

3.Өтілген материалды бекіту.

4.Соған байланысты тапсырма, жаттығулар орындату.

 

Менің күн тәртібім

Менің атым Маша. Менің күн тәртібіммен таныс болыңыздар. Мен таңертең сағат 7.00 де тұрамын. 7. 15 те жуынамын. 8.00 де таңғы асымды ішемін. 8.30да мектепке барамын. 9.00 де сабақ басталады. 13.15 де сабағым бітеді. 14.00 түскі тамағымды ішемін. 15.00 де сабағымды әзірлеймін. Кешкі 17.30 ға дейін үй шаруасымен айналысамын. 18.00 де кешкі тамағымды ішемін. 21.00 ге дейін демаламын. Теледидар көремін немесе далаға шығып серуендеймін. 22.00 де жатып ұйықтаймын.

 

Грамматикалық материал:

2.Мезгіл үстеу (наречие времени) – қимылдың мезгілін білдіріп, қашан? деген сұраққа жауап береді. Мысалы: қысы-жазы, жуырда, енді, кешке, бұрын, күндіз.

Үстеу Сұрақтары Мысалдар
Мезгіл үстеулер Қашан? бұрын "раньше", бүгін "сегодня", ертең "завтра", жиі "часто", бүрсігүні "послезавтра", енді "теперь", ылғи "всегда", қазір "сейчас", былтыр "в прошлом году", биыл "в этом году", әдетте "обычно", жазғытұрым "летом", кейде "иногда",бағана "надавно", ертеден "издавна", әуелі "сначала", кеш "поздно", анда-санда "иногда", күндіз "днем", күні бйы "весь день", күні-түні "днем и ночью", кейін "после, потом",....

 

1-тапсырма.Мына сөйлемерді оқып, орыс тіліне аударыңыз.

1.Жаздыгүні сендер Астанаға барасыздар. 2.Айжан Астанаға кейін жүреді. 3. Мен Астанада көп болмаймын. 4. Марина қазір қазақша сөйлейді. 5. Мұғалім сабақты әдетте қызықты жүргізеді. 6. Мен үйге бүрсігүні жетемін. 7. Сәбит кейде дұрыс айтады. 8. Ертең жұмысқа асықпай кел. 9. Әуелі маған қара. 10. Қыстыгүні аяз қатты болады. 11. Марат енді келе жатыр. 12. Дүкенге жиі бармаймын, жек көремін.

 

2-тапсырма. Мына үстеулерді пайдаланып, сөйлем құраңыз.

Осы жылы, бұрын, бүгін, ертең, жиі, бүрсігүні, енді, ылғи, қазір, былтыр, биыл, әдетте, жазғытұрым, кейде, бағана, ертеден, әуелі, кеш, анда-санда, күндіз, күні бйы, күні-түні, кейін.

 

Сабақ 42

Грамматикалық тақырыбы:Себеп- салдар үстеуі.

Лексика: Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі.

Мақсаты: Оқуға, жазуға, ауыз екі сөйлеуге қалыптастыру. Лексикалық минимум мен грамматикалық тақырыпты меңгеру.

Жұмыс жоспары:

1.Грамматикалық мағынаны енгізу.

2.Жаңа сөздерді меңгеру.

3.Өтілген материалды бекіту.

4.Соған байланысты тапсырма, жаттығулар орындату.

 

16 желтоқсан ҚР тәуелсіздік күні.

16 желтоқсан – Алты алаштың айбынын айғақтаған, ата-бабамыздың арманы орындалып, жасампаздығымызды жаңа белеске көтерген Тәуелсіздік күні. Өткен ғасырдың 1991 жылғы 16 желтоқсанында Президент Нұрсұлтан Назарбаев қол қойған Конституциялық Заңнан бастау алған тәуелсіздігімізге, міне, 18 жыл толыпты. «Бақыт – бағасын білгеннің басында ғана тұрады», – деген Елбасы сөзі тәуелсіздігімізді тәу етіп тұруға шақырып тұрғандай емес пе?! Данагөй бабаларымыз: халықтың өмірі мемлекеттің өмір сүруінің мән-мағынасына айналғанда ғана адамдар рухани тірекке табан тірейді деп тегін айтпаған ғой.Тәуелсіздік – бұл азап пен төзімнің, халықтың сан ғасырлар бойы еркіндікті аңсаған шыдамының өтеуі. Тәуелсіздік – 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасында алаңға шыққан жастардың ерік-жігері, ең алдымен барша қазақстандықтардың арман-мұратының салтанат құруы. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстанның бүгінгі құдіретті күші ел бірлігінде, ұлттар татулығында жатыр. Сан түрлі кедергілер мен ауыр сындарға қарамастан, еліміз тәуелсіздігінің әрбір қадамы қай кезде де біздің жүрегімізді айрықша толқынысқа бөлейді, кеудемізді мақтаныш кернейді. Бұл – шынайы сезімді өзінің туған Отанының патриоты мен тек оның еркін азаматы ғана сезіне алады.Біздің мемлекет символдық мәні бар шептен әрі асып кеткелі қашан. Қазақстан үшін Жиырма бірінші ғасыр тарихының парағы парасат пен пайымға толы. Ең бастысы Мемлекет басшысы нақтылаған «Қазақстан –2030» стратегиясының мақсаттары мен міндеттері ойдағыдай жүзеге асып жатыр. Ата Заңымыздың арқасында еліміз либералды демократиялық даму жолына түсті. Сонымен қатар, ұлтаралық келісім мен саяси тұрақтылыққа негізделген сенімнің биік деңгейі сақталып отыр.Жаһандану заманында адамдар мен елдер бір-біріне тәуелді бола түспек. Сондықтан, қазір конфессияаралық, ұлысаралық келісімді жақсартуға бағытталған күш-жігер тек ішкі саяси ғана емес, сыртқы саяси өлшемдерге де ие болуға тиіс. Демек, Ел бірлігі доктринасының маңызы өте зор. Қазақстан – көпұлттылықты даму мен келісімнің көзіне айналдырған әлемдегі жалғыз мемлекет.Тәуелсіздік – ол ұлттық мемлекеттілік, оның тамыры – жасампаздық рух, ұраны – ел мен халық. Олай болса, өміршеңдік пен кемелділік аясында өмір сүріп, бейбітшілік, татулық туын биікке көтерген Қазақстан халықтары жаңа әлемнің жаңалықтарына, жақсылықтарына ұмтыла бермек.

Тапсырма 1.Мәтіннен түсінік айтыңыз.

Тапсырма.Өлеңді дәптерлеріңізге көшіріп жазып, жаттап алыңыздар.

Бәрінен Отан сен қымбат.


Алтын бесік секілді,

Туып өскен жер қымбат.

Ақыл, сезім,ой,сана,

Адалдық, достық, ар қымбат.

Өзің егіп өсіріп,

Орып татқан нәр қымбат.

Ұлтарақтай болса да,

Ата қоныс жер қымбат.

Адамзатқа дүниеде,

Өмір-ау десем ең қымбат.

Дарқан тірек мекенім.

Бәрінен, Отан сен қымбат .

Дихан Әбілев.


Грамматикалық материал:

Себеп- салдар үстеу (наречия причины и следствия)– қимылдың себебін білдіріп, не себепті? деген сұраққа жауап береді. Мысалы: құр босқа, бекерге, амалсыздан, шарасыздан.

 

Үстеулер Сұрақтар Мысалдар
Себеп - салдар үстеулері қалай? неге? не себепті? Босқа "зря", бекер "зазря", бекерге "зазря", текке "зря", құр босқа "только зря", себепсіз "без причины", амалсыздан "вынужденно", шарасыздан "из безысходности"...

 

1-тапсырма. Төмендегі себеп - салдар үстеулерді пайдаланып сөйлем құраңыз.

Босқа, бекер, бекерге, текке, құр босқа, себепсіз, амалсыздан, шарасыздан.

 

2-тапсырма. Мына сөйлемдерді оқып, орыс тіліне аударыңыз.

1.Босқа әуре болма. 2. Текке жұмыс тоқтап тұр. 3. Амалсыздан қонаққа бара жатырмын. 4.Шарасыздан тоқтаймыз. 5. Бекер мұны бастап отырмыз. 6. Құр босқа барма. 7.Себепсіз қонақ шақырып отырмыз. 8. Текке ұрықсат бересің. 9. Босқа уақытып өтіп бара жатыр.

 

Сабақ 43

Грамматикалық тақырыбы:Қимыл – сын үстеуі.

Лексикалық тақырып: Қазақстан көп ұлтты мемлекет.

Мақсаты: Оқуға, жазуға, ауыз екі сөйлеуге қалыптастыру. Лексикалық минимум мен грамматикалық тақырыпты меңгеру.

Жұмыс жоспары:

1.Грамматикалық мағынаны енгізу.

2.Жаңа сөздерді меңгеру.

3.Өтілген материалды бекіту.

4.Соған байланысты тапсырма, жаттығулар орындату.

 

Қазақстан көп ұлтты мемлекет.

Қазақстан - көп ұлтты егеменді мемлекет.Халқының саны 15 миллионнан асады.Археолгтардың айтуы бойынша Қазақстан жерін алғашқы адамдар бұдан 300 мың жыл бұрын мекендеген. Қазіргі Қазақстанда 130 ұлттың өкілдері тұрады.

Қазақстан – егеменді тәуелсіз мемлекет. 1991 жылы 1 желтоқсанда Н.Ә.Назарбаев Қазақстанның тұңғыш президенті болып сайланды.

Қазақстан батысында каспий ойпаты, шығысында Алтай тауларына дейін үш мың шақырымға, солтүстігінде Батыс Сібір, оңтүстігінде Тянь – Шань шыңдарына дейін бір мың бес жүз шақырымға созылып жатыр.

Жер көлемі 2,7 миллион шаршы шақырымнан асады. Республика жерінің үлкендігі соншалық – оның оңтүстігі мен солтүстігі, батысы мен шығысындағы табиғаты бір – біріне ұқсамайды.Қазақстан жері пайдалы кендерге бай, жер шарында кездесетін кен байлықтарының бәрі бар.Олар : темір рудасы, түсті және асыл металдар ( мыс, қорғасын, қалайы, күміс, алтын және басқалары)

, көмір, мұнай, фосфориттер.Осыларды игеру барысында жаңа қалалар пайда болды.Олар: Арқалық,Балқаш, Жезқазаған, Қарғанды, Қаратау,Теміртау, Ақтау, Кентау т.б.

Қазақтар бұрын көшпенді ел болып, мал шаруашылығымен айналысқан.Бүгінгі Қазақстан ауыр индустриясы мен ауыл шаоруашылығы дамыған, жоғары мәдениетті де білімді елге айналды.

Тапсырма 1.Мәтінді мәнерлеп оқып шығыңыз.

 

Грамматикалық материал:

Қимыл - сын үстеу (наречия образ действия и времени) – қимылдың алуан түрлі сыны, сапасы, жасалу тәсілін білдіріп, қалай? деген сұраққа жауап береді.

Мысалы: лезде, көзімше, шалқасынан, етпетінен.

Үстеулер Сұрақтар Мысалдар
Қимыл - сын үстеу қалай? қалайша? қайтіп? әзер "с трудом", дұрыс «правильно», дереу «тотчас», жорта «нарочно», зорға «еле -еле», осылай «так», әрең «насилу», әбден «совсем», бірге «вместе», тікелей «напрямую», әдейі «специально», баяу «медленно», бірден «сразу», шапшаң «быстро», жылдам «быстро», өзгеше «по-другому», тез «быстро», меніңше «по-моему», ептеп «по-тихоньку», бірге «вместе», ауызша «устно», жақсы «хорошо», жазбаша «письменно», нашар «плохо»,....

 

1-тапсырма. Мына сөйлемдерді оқып, орыс тіліне аударыңыз.

1.Самат дұрыс айтады. 2.Әдейі айтып тұр. 3. Гауһар жақсы оқиды. 4. Сен нашар жазасың. 5. Осылай болсын! 6. Бірге жаз. 7. Наташа қазақша әрең сөйдейді. 8. Ол тез жүреді. 9.Зорға шыдап отыр. 10. Біз орысша шапшаң жазамыз. 11. Сен ақырын сөйлейсің, ал мен тез қатты сөйлеймін. 12. Тікелей хабарласыңыз.

 

2-тапсырма. Мына үстеулерді пайдаланап сөйлем құраңыз.

әзер, дұрыс, дереу, жорта, зорға, осылай , әрең, әбден, бірге, тікелей, әдейі, баяу, бірден, шапшаң, жылдам, өзгеше, тез, меніңше, ептеп, бірге, ауызша, жақсы, жазбаша, нашар.

 

Сабақ 44

Грамматикалық тақырыбы:Мөлшер үстеулері.

Лексика: Қазақстанның кен байлықтары.

Мақсаты: Оқуға, жазуға, ауыз екі сөйлеуге қалыптастыру. Лексикалық минимум мен грамматикалық тақырыпты меңгеру.

Жұмыс жоспары:

1.Грамматикалық мағынаны енгізу.

2.Жаңа сөздерді меңгеру.

3.Өтілген материалды бекіту.

4.Соған байланысты тапсырма, жаттығулар орындату.

 

Қарағанды көмірін кім тапқан?

1833 жылы Қарқаралыдағы Көкпекті өзінің бойындағы Қарағанды жайлауына малшы Байжан Игілік байдың малын айдап келген. Байжанның кіші баласы Аппақта жылқышы болған.Аппақ қылдан тұзақ жасап тышқан аулап джүріп, іннің қасынан жалтыраған қара тасты тауып алады. Онымен қамшысының сабын сызғанды, қара із қалдырғанын көреді. Аппақ бұл тасты қара бояу дееп ойлайды. Бірақ жұрт оның қара бояу еместігін білгенненсоң тасты отқа лақтырып жібереді.Күтпеген жерден тас лапылдап жанып жұртты таң қалдырды.Содан „Аппақ керемет тас тауыпты„ деген лақап ауылдан ауылға тарап кетеді.

1856 жылы наурызда керемет тастың хабары Қызылжар саудагері Ушаковқа жетеді.Ол Ақтай болысыИгіліков Ордабайдың ертіп баруын сұрайды. Аппақ оларды апарып көрсетеді.Бұдан соң Ушаков Қарағанды жайлауын Игілікпен 250 сомға сатып алады.

1856 жылы тамызда Қарағандыға Қызылжардан Ушаковтың керуені келіп, оның көмірін қазуға кіріседі. Аппақ ағасымен осы көмір кәсіпшілігінде жұмыс істейді.


mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2019 год. (0.021 сек.)Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав Пожаловаться на материал