Студопедия

Главная страница Случайная страница

КАТЕГОРИИ:

АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника






Табиғатқа өгей өндіріс




Қазақ жерінің қойнауынан алынып жатқан мол байлықтың бірі – мұнай мен газ. Қазақстан экспортындағы астық, темір, түсті металды қосып есептегендегіден оның үлес салмағы көп. Бұл сыртқы саудада қымбат тұратын, отын энергетика көздеріне басы байлаулы геосаяси байланыстарда елімізге бедел болатын өнім. Жаһандық экономикалық тоқыраулар, тоқтап қалулар сияқты аса қиын кездерде де халқымызды біраз жылдар қамсыз қыла 71 алатын жинақталған алтын-валюта қоры да негізінен соның қайтарым қаржысы. Тәуелсіздік алғалы бері туған жер қазыналарынан жыл сайын жүздеген мың адамға құт қоныс болатын тұрғын үйлер, таспадай тарала түскен тас жолдар, алыс шалғайларға жеткен ауыз су, газ құрбылары, электр желілері, жаңа үлгідегі мектептер мен балабақшалар, ауруханалар мен емханалар, зейнетақылар мен жәрдемақылар, жұмыс орындары түріндегі әлеуметтік қайырын ел көріп отыр. Алайда, мұнайды өндіру мен өңдеуде, ілеспе газды ауаға еркін жіберуде аса зор қауіп пен қатер де бар. Осыдан ғасырлар бұрынғы көшіп- қонып, қоныс аударып жүретін қыр қазағы Каспий маңы ойпатында тайыз қабаттардан жер бетіне шығып, төңірегін май топыраққа айналдырып жататын, жұқса майлы кірі кетпейтін, жағымсыз иісі бар екенін біліп, одан аулақ жүрген. Отын орнына жыңғыл, сексеуіл сынды қызуы қатты бұталарды шоқтатып, әбден ақ жапа болған тезекті маздатып жаққан. Мұнай әлдеқалай от алып жанар болса, оның қолқа қабар қою түтінінен, газ иісінен сол маңдағы адам түгілі мал безіп кеткен. Осы күні әртүрлі дау-дамай айтып жүрсек те, жасыратын несі бар Қазақстан мен американдық «Шеврон» компаниясы бірлескен кәсіпорын құрылған соң ғана тұңғиықтан жер бетіне жететін, одан зауытқа енетін, одан мұнай, газ, күкірт, жеңіл фракциялар сияқты өнімдерге айырылып шығатын бүкіл тізбек сыртқы ортамен ешбір саңылау арқылы қатынаспайтын жабық жүйеге көшірілді, жүйенің өн бойына әлдебір ақауды аңғарған бойда өндірісті автоматты түрде тоқтатып тастайтын жапондық сезімтал аппараттар орнатылды. Маңайдағы «Сарықамыс», «Қаратон» қалашықтары, Кең арал, Атанақ жайлауларының малшы ауылдары жүз километрдей аулаққа, жаңа мекендерге орналастырылды. Атырауға іргелес елді мекендерден күндері таң әлетінде кіретіндер назарына алдымен қала үстіндегі мұнартқан бозаң шалынады. Тіпті әуежай бетте бой көтерген «Болашақ» ықшамауданының тұрғындары да ертеңгілік қалаға, көз салса, тұнып тұрған түтінді көреді. Бұл қайдан шығып жатыр? Ешкім әдейілеп от қоймаған шығар. Демек, бұл қалалықтардың кейбір кәсіпорындарда түнгі мезгілде немесе технологиялық қондырғылар бойына жинақталып қалған, таң алдында тазаланбаған өндіріс қалдықтарын ауаға лақтыратындығы жөніндегі күдігін қалыңдата түседі. Мәселен, облыстық экология департаментінің басшысы Е. Қуановтың айтуынша, өткен жылғы үшінші желтоқсанда түнгі сағат үш шамасында «ПотенциалОйл» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі ілеспе газды жақпастан ауаға лақтыра салған. Демек, мұнай құрамындағы қосымша қалдық тазаланбай қала үстіндегі ауаға таратылған. Мұның заңға қайшы екендігін сол кәсіпорын басшысы білді ме? Әрине, білді. Бірақ солай жасады. Ербол Қуанов – түн жамылып ауаға лас қалдықтар шығаратын тек «Потенциалойл» компаниясы ғана емес, мұндай қылмысқа баратындар көп екендігін де жасырмайды. Демек, бір ғана кәсіпорынмен шектеліп қалуға да болмайды. Мәселен, Атырау мұнай өңдеу зауытының төңірегіндегі 72 тұрғындарға тигізіп отырған кесапаты жөнінде бұрын да айтылатын, ал қазір тіпті жиі қозғалып жүр. Рас, кезінде бұл кәсіпорын қала сыртында салынғанымен, бүгінде қала аумағында қалған. Айналасында тұрғын үйлер де, әлеуметтік нысандар да баршылық. Солардың бәрі де зауыттан тарайтын жағымсыз иісті сезініп отыр. Жағымсыз иіске жергілікті тұрғындардың еті үйреніп кеткендігі соншалық, тіпті назар да аудармайтын болған. Ал, бұл – өте қауіпті құбылыс. Өйткені, олардың ағзалары еш нәрсені сезбейтіндей әбден уланған болуы мүмкін. Әр жылы облыстағы кәсіпорындар тарапынан қоршаған ортаға шығарылатын зиянды қалдықтардың 85 пайызы мұнай өндіруші компаниялардың үлесінде. Жергілікті халықты жақында қатарға қосылатын «Болашақ» зауыты да мазасыздандырып отыр. Әрине, бетін әрмен етсін, бірақ тосын жай бола қалса, кәсіпорыннан шығарылар залалды қалдық қалаға лап қойғалып тұр. Оның үстіне, мамандардың есептеуінше, биыл ғана «Болашақ» зауытынан тарайтын зиянды заттар көлемі 78 мың тоннаны құрамақшы. Ал «Болашақ» зауытында бір бәле бола қалса, ұдайы желдің жолындағы Атырау қаласының халқы қайда қашып құтылмақ? Әрине, кәсіпорындар мен кәсіпкерлер мол пайда тапса, мемлекет қазынасына да салықтар мен түрлі төлемдер түріндегі түсім де көбейеді. Бірақ мемлекет сол қаржымен халқына денсаулық сатып ала ма? Бұрынғы ата-бабаларымыз бүгінгі бізден гөрі қайратты, рухы қайсар болыпты. Соның бәрі мал тұқымын асылдандырылғандай сұрыптау жасалғаннан емес, жері таза, ауасы мен суы тұнық табиғаттан дарыған қасиеттер. Біртіндеп әлжуаз, аурушаң, дорбалап дәрі ұстап жүретін адамдардың еліне айналмасымызға не кепіл? Міне, бұл бүгін болмаса да, алдымызда тұруы мүмкін мәселе.




Данная страница нарушает авторские права?


mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2019 год. (0.005 сек.)Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав Пожаловаться на материал