Студопедия

Главная страница Случайная страница

КАТЕГОРИИ:

АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника






Полимерлер химиясының жалпы түсініктері және жіктелуі




Полимерлер немесе жоғарғы молекулалық қосылыстар – бір-бірімен химиялық байланыстар арқылы байланысқан жүздеген, мыңдаған атомдардан құралған заттар. “Полимер”- сөзі тура аударғанда көп бөліктер, сегменттер деген мағына береді. Бұл бөліктер көбінесе химиялық байланыспен қосылған атомдар тобынан тұрады. Бөліктері жеке атомдардан тұратын полимерлерге “пластикалық күкірт” жатады. Құрылысы қарапайым полимерлердің бірі – полиэтилен, оны этилен молекуласын полимерлеу арқылы алады. Полимер түзетін бастапқы молекула мономер деп аталады. Бірнеше рет қайталанатын атомдар тобын- қарапайым буын дейді. Егер мономер молекуласын М деп белгілесек, онда полимердің формуласын /-М-/n болады. Мұндағы n маркомолекула құрамына кіретін қарапайым буындардың санын білдіреді, оны полимерлену дәрежесі дейді. Егер n= 2, 3, 4, 5, 6,.. болса, онда ди, три, тетра, пента, гекса және т.б. олигомерлер түзеді. Олигомерлер – полимерлердің төменгі молекулалық гомологтары. Полимер термині n мәні өте ең кем дегенде n –нің мәні жүзден артық болу керек.

Бір мономерден түзілетін өнім полимер, ао екі немесе одан да көп мономерлердің полимерленуі нәтижесіндегі өнім сополимер деп аталады.

Полимерлерді бірнеше белгілері бойынша: шығу тегі, макромолекула пішіні, негізгі тізбектің құрылысы, температураға қатысы, алу әдісіне байланысты жіктейді.

Шығу тегіне байланысты жоғары молекулалық қосылыстар мынадай болып бөлінеді: табиғи полимерлер (белоктар, нуклеин қышқылдары, крахмал, целлюлоза, табиғи каучук, лигнин), жасанды полимерлер - табиғи полимерлерді химиялық өзгерістерге ұшырату арқылы алады (нитро, ацетоцеллюлоза, резина) және синтетикалық полимерлер - төменгі молекулалық қосылыстардың полимерленуімен алынады.

Жоғары молекулалы қосылыстар алу әдісі бойынша – полимеризациялық және поликонденсациялық болып келеді.

Полимерлер температураға қатысы бойынша термопластикалы және термореактивті болып ажыратылады.

Термопластикалыға – бірнеше рет қыздырып не суытқанда қасиеттері қайтымды өзгеретін полимерлер жатады. Термореактивтіге - қыздырып не суытқанда қасиеттері қайтымсыз өзгеретін, яғни қыздырғанда кеңістік күйге көшетін сызықты не тармақталған полимерлер жатады



 


Полимерлерге тән қасиеттері

 

Заттардың физикалық қасиеттері олардың химиялық құрылысына байланысты. Бұл байланыс химиялық құрылыстың макромолекуланың иілгіштігіне әсер етуі арқылы байқалады.

Макромолекуланың жылулық қозғалыстың, не сыртқы күштің әсерінен пішінін өзгерту қабілетін иілгіштік дейді.

Жылу қозғалысы әсерінен тізбекті молекулалар бұралып, ширатылып, үздіксіз өзінің пішінін өзгертіп отырады.

Полимерде жылу қозғалысы тізбектің тізбектің алыс жатқан бөлектерінің жағдайын өзгертпей, иілгіш молекуланың жеке бөліктерін жылжыту арқылы жүзеге асырылады.

Еркін айнала алатын тізбек кесіндісінің үзындығын сегмент деп атайды. Сегмент полимер тізбегінің иілгіштігі мен қатандылығының өлшемі ретінде қолданылады. Иілгіш макромолекулалардың сегменті 10-15 қарапайым буындардан, ал қатты тізбектердің сегменті бірнеше жүздеген буындардан турады. Сегменттің үзындығы тұрақты болмайды, көрші молекулалардың орналасуына, сыртқы жағдайларға қарай өзгеріп турады.



Макромолекулалар әр түрлі конформация мен конфигурация ие бола алады.

Конформация – молекуланың ішкі айналуының салдарынан өзгере алатын, атомдар мен топтардың қеңістікте салыстырмалы орналасуы. Осы кезде молекула пішінін өзгеруін конформацялық түрлену дейді. Конформациялық түрлену кезінде макромолекула бөліктерінің арасындағы химиялық байланыс үзілмейді.

Полимер тізбектерінің конформациясы жылулық қозғалыстың салдарынан әр түрлі болуы мүмкін:

- макромолекулалық шумақ

- түзу таяқша (қатаң таяқша)

- глобула

- спираль

- қатпарлы конформация

- «иінді білік» конформациясы

Конфигурация – бір-біріне химиялық байланыстың үзілуінсіз өте алмайтын стерео-изомерлердің кезектілігімен және жиынтығымен анықталатын молекуладағы атомдардың кеңістікте орналасуы.

Конфигурациялық түрлену үшін химиялық байланыс үзілу керек.

 


mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2019 год. (0.006 сек.)Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав Пожаловаться на материал