Студопедия

Главная страница Случайная страница

КАТЕГОРИИ:

АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника






Сурет. Натрий олеатының сұлбалық құрылысы: 1 – COONa тобына сәйкес жазықтық, 2 - CH3 топтарына сәйкес жазықтық.




Активтік тобы ретінде құрамында сульфо-топ бар коллоидтық БАЗ-дарға ең алдымен жоғары молекулалы сульфоқышқылдардың тұздары жатады. CnH2n+1SO3M – алкилсульфаттар және CnH2n+1C6H4SO3M – алкиларилсульфаттар (Мұнда М бірвалентті натрий, калий, аммоний катионын көрсетеді). Осыған алкилалиласқын нафталинсульфоқышқыл тұздары да жатады. Мысалы, изо-бутилнафталинсульфоқышқылының натрий тұзы:

 

 

Соңғы типті қосылыстарды техникада некальдер деп атайды.

Қазіргі кезде БАЗ ретінде алкилсульфаттар – жоғары спирттердің сульфоэфирлері, сонымен қатар олардың тұздары CnH2n+1 – O – SO3М кең қолданылады.

Сульфоқышқылдар күшті қышқыл болып табылатындықтан, олардың бір валентті катиондарымен қатар көпвалентті катиондарының тұздары да суда жақсы ериді және «сабынды» ерітінділерге тән сулы ерітінділер түзеді. Бұл сульфосабындардың кәдімгі сабынға қарағандағы ең маңызды айырмашылығы, себебі бұл оларды кермек суда қышқыл ортада пайдалануға мүмкіндік береді.

Аниондық БАЗ-да полярлы топ ретінде карбоксилатты, сульфатты, сульфонатты, фосфатты топтар болады. 2-суретте осы кластың ең кең таралған БАЗ-дың молекуласының құрылымдары көрсетілген.

Аниондық БАЗ басқа типтік БАЗ-ға қарағанда көп көлемде қолданылады. Жуық есептеулермен БАЗ өндірісі жылына 10млн.т құрайды, оның 60%-н аниондық БАЗ құрайды. Оның кең таралуының басты себебі олар- қарапайым, әрі өндірістік құны төмен. Аниондық БАЗ көптеген жуғыш заттар құрамына кіреді, сондай-ақ ең жақсы жуғыш зат құрамына гидрофобтық тобы 12-18 көміртек атомынан тұратын алкил немесе алкиларальді тобы бар БАЗ кіреді.

Сабындар да БАЗ-дың үлкен класын құрайды. Олар табиғи майларды сабынау арқылы өндіріледі. Әдетте сабын деп карбон қышқылдарының сілтілік металдарының тұзын айтады, карбон қышқылы әрине, өсімдік майы немесе жануар майларынан алынады. Қатты сабындар құрамында какос, пальма майларынан алынған майлы қышқылдары болады. Қолайлы жағдайда қолданғанда сабында ыңғайлы БАЗ болып табылады. Ең негізгі кемшілігі кермек суға сезімталдығы, сондықтан синтетикалық БАЗ өндіру мәжбүрлігі туды. Май қышқылының литий тұзы арнайы қолданыста маңызды рөл атқарады, әсіресе құрамындағы негізгі компонент реттінде қолданылатын литий 12- гидроксистеаратының маңызы зор.



Алкилбензолсульфаттары негізгі «жұмысшы жануарлар» деп есептелетін синтетикалық БАЗ тобын құрайды. Оларды шаруашылықта жуғыш заттар ретінде, сондай- ақ олар өндірістің әртүрлі салаларында кеңінен қолданылады. Оларды алкилбензолдарды сульфирлеу үдерісімен алады. Үлкен масштабты синтезде сульфирлеуші агент ретінде көбінесе күкірт ангидридін қолданады, дегенмен басқа заттардың да қолданылуы мүмкін: күкірт қышқылы, олеум (H2SO4 nSO3), хлорсульфон қышқылы (CISO3H), амидосульфон қышқылы (HN) т.б. Кей жағдайларда оларды пайдалану тиімдірек болады.

 


mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2019 год. (0.009 сек.)Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав Пожаловаться на материал