Студопедия

Главная страница Случайная страница

КАТЕГОРИИ:

АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника






ОРЫТЫНДЫ




Қорытындылай келе Жайық өңіріндегі өнеркәсіптің және ауыл шаруашылығының дамуы табиғат ресурстарын кеңінен пайдалануды талап етеді. Өнеркәсіпті дамыту қоршаған ортаның ластануына, адамның денсаулығының бұзылуына, су мен ауа сапасының нашарлауына себепші болады. Ол өз кезегінде жер ресурстарының бұзылуына, эрозияға ұшырауынан, фауна мен флораның сиреп немесе жайылып кетуіне жол береді.

Ару Жайықтың жыл санап арнасы тартылып, суы тартылып , ластанып, жалпы экожүйесінің дабыл қағарлық жағдайға жеткенін біз ьіраз жылдан бері басты тақырыбымызға айналдырып келеміз. Жайық республикадағы кеме қатынасына қолайлы екінші өзен саналады. Сонау 1920 жылы халық депутаттары кеңесінің Жайық-Каспий кеме жолын құру туралы шешімі қабылданғаннан кейін өзеннің бұл бағыттағы маңызы артты. Жайықтың арнасын тереңдету, тазалау жұмыстары сол жылдардан күні кешеге дейін мүлдем жүргізілген жоқ. Тек соңғы уақытта бірер техника, қаржы бөліне бастағаннан кейін бұл сала ептеп жанданып келеді. Жайық өзенінің тағдыры-еліміздің тағдыры. Осынау табиғаттың ұлы сыйын тиімді пайдаланудың орнына қазіргі таңда одан айрылып қалу қаупі туып отыр. Әсіресе, Жайықтың бойын жайлаған және өзеннің жағасын да әжетке жарататын тұрғын, ірі кәсіпорындар мен шаруашылық басшылары «судың сұрауы барын» ұмытып кетуі дағдыға айналдырған.

Жайықты сақтап қалу үшін не істеуіміз керек?

1.Жайық суын қалпына келтірудің жолы ретінде Атырауда су сақтайтын қоймалар салу қажет.

2.Судың есебі дұрыс алынуы керек. Мәселен «ауыз суды өндіріске пайдалануға болмайтыны су туралы кодексте жазылғанымен,әкімшілік кодексте оған салынатын айыппұл көлемі қарастырылмаған».

3.Суды ластағаны үшін төлем АҚШ-тағы өлшеммен төленуін талап ету қажет.

4.Қалдық судың құйылуына іс жүзіндегі бақылауды жүзеге асырып, қазіргі кезде пайдаланып отырған су тарту қондырғыларын тиімді қондырғылармен жарақтандыру.



5.Өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы және тұрмыстық қажеттерге арналған су тарту көлемін қысқартуды тәртіпке келтіру есебінен өзенге құйылатын су көлемін арттыру.

6.Өзен суын тұрақты тазартып отыратын және су шығынын реттеуші кешенді қондырғы салуды талап ету қажет.

7.Өзеннің су жүйелерін тазалайтын балықтарды келешекте канал немесе арық суларында өсіруді қолға алған жөн.

8.Халықтың саулығын кешенді тексеруден өткізу керек.

9.Облыстың елді-мекендеріндегі тазарту ғимараттары мен канализация желілерін қайта жөндеу керек.

10.Сарқынды суларды тазарту әдістерін жетілдіру, су үнемдеуші технологияларды енгізу керек.

11.Тазарту ғимараттарының құрылысын салу қажет

12.Облыстың кәсіпорындарында қайталама сумен қамтамасыз ету жүйесін пайдалану ластаушы заттардың ағынының су көздеріне қосылуын азйтуға әкеледі.

13.Жайық өзенін мемлекеттік ерекше маңызы бар объектілер тізіміне қосу қажет.

14.Оған ерекше қорғалатын аймақ деген мәртебе беру керек.

15.Өзен астын тазарту және тереңдету жұмыстарына қаржы көлемін көбейту мәселесін шешу керек.



16.Ең басты, шешуші фактордың бірі- Жайық өзені бойында ғылыми зерттеулерге негізделген контрегулятор құрылысын салуды ойластыру қажет.

17.Өзеннің су қорғау аймақтарында орналасқан күл төгу,қоқыс жинау,қалдық сақтау орындарын қайта өңдеу және залалсыздандыру қажет.

Сонымен қатар, Жайық өзенінің түбін тереңдетіп қазу арқылы оның ағысын арттыру және жағалауын құлаудан қорғау мақсатында биылғы жылы табиғатты қорғау шаралары есебінен Атырау облысы шеңберінде «Өзеннің сулылығын арттыру және гидрологиялық режимін жақсарту» жобасы жасақталуда. Бұл жобалар жасалып біткеннен кейін республикалық бюджеттен қаржыландыру үшін тиісті ведомстволарға ұсынылатын болады. Бұл аталғандар-ел ішіндегі,өзіміз орындауға тиісті бірінші кезекті міндеттер. Ал негізінен, Жайық өзені-мемлекетаралық проблема.

Жайық трансшекаралық су объектісі болғандықтан оны сақтау, қорғау-Қазақстан мен Ресей үшін ортақ міндет. Жайық өзенінің бассейндік экожүйесін оңалту, су артериясын түбегейлі жақсарту екі мемлекеттің бірлесе жасаған іс-қимылына тәуелді.Сол себепті мемлекетаралық комитет құру қажет және трансшекаралық Жайық өзенін бірлесе пайдалануда мемлекетаралық келісім қабылдау қажет.

Бүгінде 1992 жылықабылданған екі жақты келісім бар. Бірақ,кейін Қазақстан да, Ресей де Трансшекаралық су ағымдары мен халықаралық Конвенцияға (Хелсинки 1992 жыл) қосылды. Сондықтан болашақта келісілмей жасалатын іс-әрекеттерге жол бермеу мақсатында осы аталған Конвенцияға сәйкес екі жақты ккелісім қабылдау өте маңызды. Бұл екі жақты қарым-қатынасты нақтыландыруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ осы келісім негізінде екі мемлекетке тиесілі Жайық өзенін қорғау мен сақтауға қатысты мемлекетаралық бағдарлама керек. Осы ретте барлық алынатын шаралар тек ғылыми көзқараспен сәйкес болуы шарт.

Қазір облыс әкімдігі атынан Қазақстан Республикасы Үкіметіне және Қоршаған ортаны қорғау министрлігіне ұсыныстар жолданды. Бұл құжатта трансшекаралас Жайық өзені бассейнінің жағдайын Ресеймен бірлесіп зерттеу мен бақылау, ақпарат алмасу, сұлулықты арттыту,облыс пен аудандар аумақтарында гидробекеттердің санын көбейту, оларды жетілдіру мен автоматтандыру басым бағыт болуы қажеттігі айтылған.

Ресеймен бірлесіп Жайық өзені айдынына «Ерекше қорғалатын табиғи аумақтық биосфералық қорық» мәртебесін берудің де маңызы аса зор. Жайық шекаралық аймақтар арқылы өтеді. Сондықтан оны қорғауда «Шекаралық ынтымақтастық туралы» заң қабылдануы қажет. Оның жобасы тиісті ведомстволарға келісімге берілген.

Міне, осы мемлекетаралық кешенді бағдарлама, бірлескен шаралар, өз ішіміздегі шаралар жүзеге асырылса, онда ортақ су көзіне қатысты туындап отырған қазіргі күрделі проблемалар шешімін табар еді.

Жайық – ғажап өзен. Болашақта Жайық өзені бекіре тұқымдастарды сақтаудың қорығы болып қалуы тиіс. Ол үшін мемлекеттік тұрғыда Жайық өзенін экологиялық апаттан аман қалудың кешенді бағдарламасы жасалуы тиіс.

Ақ Жайық-табиғаттың сыйы. Жылдар, ғасырлар бойы ол бізді асырап, халықтың өсуіне, экономиканың өркендеуіне мүмкіндік берді.

Бүгін Жайықтың өзі бізден көмек күтеді. Сондықтан өмір өзені болып отырған осы су көзін сақтау-бүкіл мемлекеттік, жалпы халықтық міндет, ұрпақтар алдындағы парыз.

 

 

ОСЫМША

 


mylektsii.ru - Мои Лекции - 2015-2018 год. (0.006 сек.)Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав Пожаловаться на материал